۳ روش کاربردی به والدین کودک لجباز که جلوی تخریب آینده کودک را می‌گیرد

مقدمه

• اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD): یکی از جدی‌ترین پیامدها، که معمولاً ریشه در مشکلات رفتاری دوران کودکی دارد، به ویژه اگر کودک در کنترل رفتارهای خود ناتوان باشد.
• اختلال اضطراب عمومی (GAD): رفتارهای لجوجانه ممکن است باعث ایجاد اضطراب مزمن در کودک شود و اگر این موضوع به درستی مدیریت نشود، در آینده به اختلال اضطراب عمومی تبدیل خواهد شد.
• اختلال افسردگی اساسی: کودکانی که در تعاملات خود با والدین و محیط به‌طور مداوم با تقابل و لجبازی روبرو می‌شوند، احتمال بیشتری برای ابتلا به افسردگی دارند.

این تنها چند نمونه از پیامدهای عدم مدیریت لجبازی در کودکان است. اگر به‌عنوان والدین، عمل‌گرا و تکلیف‌محور نباشید، این مشکلات به‌مرور زمان بزرگ‌تر می‌شوند و فرصت بهبود کاهش می‌یابد. اما نگران نباشید؛ روش‌هایی که در ادامه معرفی می‌کنم، به‌طور تضمینی به شما کمک خواهند کرد تا این مسئله را مدیریت کنید و به رشد سالم فرزندتان کمک کنید.

۱. تکنیک ایجاد چارچوب‌های محکم (Setting Boundaries)

یکی از دلایل اصلی لجبازی در کودکان، نبود قوانین و چارچوب‌های مشخص است. وقتی کودک نمی‌داند تا چه اندازه می‌تواند پیش رود یا چگونه باید رفتار کند، لجبازی به‌عنوان یک ابزار کنترل شرایط برایش جذاب می‌شود. ایجاد چارچوب‌ها نه‌تنها کودک را به نظم و انضباط دعوت می‌کند، بلکه امنیت روانی او را تضمین می‌کند.

چرا چارچوب‌ها مؤثرند؟

طبق پژوهش‌های انجام شده توسط انجمن روانشناسی آمریکا (APA)، کودکانی که در محیط‌های با قوانین واضح و قابل پیش‌بینی بزرگ می‌شوند، احتمال کمتری برای بروز رفتارهای پرخاشگرانه و لجبازی دارند. چارچوب‌ها به کودک نشان می‌دهند که چه چیزهایی از او انتظار می‌رود و چه رفتارهایی مجاز نیستند.

تکلیف عملی: تهیه یک جدول قوانین خانوادگی

یک لیست ساده از قوانینی که برای کودک و خانواده مناسب هستند تهیه کنید. این قوانین باید واضح، قابل اندازه‌گیری و منصفانه باشند. در کنار این قوانین، پیامدهای مشخصی را برای هرگونه نادیده‌گرفتن قوانین تعیین کنید. سپس، این جدول را در جایی که همه می‌توانند آن را ببینند نصب کنید و از همه اعضای خانواده بخواهید که به آن پایبند باشند.

۲. تکنیک زمان‌بندی تنبیه و تشویق (Time-out and Positive Reinforcement)

کودکان، به‌ویژه کودکان لجباز، نیاز دارند که پیامدهای رفتارهایشان را به‌طور مستقیم و فوری ببینند. اگر رفتارهای بد فوراً پیامد نداشته باشد، احتمالاً کودک آن رفتارها را تکرار خواهد کرد. از سوی دیگر، تشویق صحیح رفتارهای مثبت، به او کمک می‌کند تا درک بهتری از رفتارهای قابل قبول داشته باشد.

چرا زمان‌بندی تنبیه و تشویق مؤثر است؟

تحقیقات انجام شده در دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد که روش‌های مدیریت رفتار، مانند استفاده از تایم اوت و تقویت مثبت، یکی از بهترین راه‌ها برای کاهش رفتارهای لجوجانه در کودکان هستند. تایم اوت به کودک فرصتی برای آرام‌شدن و بازنگری در رفتار خود می‌دهد، در حالی که تقویت مثبت او را تشویق به تکرار رفتارهای مناسب می‌کند.

تکلیف عملی: ایجاد سیستم تایم اوت و پاداش‌دهی

برای هر بار که کودک رفتار نادرستی نشان داد، به او یک تایم اوت ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ای بدهید. در طول این مدت، کودک باید در مکانی آرام بنشیند و اجازه بازی یا صحبت نداشته باشد. پس از پایان تایم اوت، درباره رفتار او صحبت کنید و به او بگویید چه انتظاراتی دارید. از سوی دیگر، برای رفتارهای مثبت او، یک سیستم پاداش‌دهی ایجاد کنید؛ مثلاً با ستاره‌هایی که در پایان هفته به یک جایزه منجر می‌شوند.

۳. تکنیک گوش دادن فعال (Active Listening)

گاهی اوقات لجبازی کودک ناشی از احساس عدم توجه به احساسات و نیازهای او است. کودکان نیز مانند بزرگسالان نیاز دارند که شنیده شوند. گوش دادن فعال به کودک نشان می‌دهد که شما به عنوان والدین، به او و مشکلاتش توجه دارید و این موضوع می‌تواند به کاهش رفتارهای لجوجانه کمک کند.

چرا گوش دادن فعال مؤثر است؟

پژوهش‌های متعدد، از جمله تحقیقاتی که در دانشگاه هاروارد انجام شده است، نشان می‌دهند که گوش دادن فعال باعث ایجاد ارتباط عمیق‌تری بین والدین و کودک می‌شود. وقتی کودک احساس کند که شنیده شده است، کمتر احساس نیاز به تقابل و لجبازی خواهد داشت.

تکلیف عملی: برگزاری جلسات روزانه گفت‌وگو

هر روز ۱۰ تا ۱۵ دقیقه را به گفت‌وگو با کودک خود اختصاص دهید. در این مدت، فقط گوش دهید؛ بدون قضاوت یا اصلاح فوری. به او اجازه دهید که احساسات خود را بیان کند و سپس به آرامی به او بازخورد دهید. این جلسات نه تنها باعث کاهش لجبازی می‌شود، بلکه اعتماد بین شما و فرزندتان را تقویت می‌کند.